Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
czwartek, 29 czerwca 2017, 180 dzień roku
imieniny Pawła, Piotra, Salomei
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
INFO 24:
Wiadomości z Polski     |     Wiadomości ze Świata     |     Rozkład PKP     |     Rozkład PKS     |     Rozkład lotów     |     Kursy walut     |     Giełda     |     Lotto     |     Pogoda     |     
Znajdujesz się w: start > Zabytki architektury > Cmentarz wojenny w Szypliszkach
Monitor Polski
Dziennik Ustaw
Elektroniczny Dziennik Urzędowy
Państwowa Komisja Wyborcza
Wrota Podlasia
Mapa dojazdu
Foto galeria
Linki
Multimedia

Cmentarz wojenny w Szypliszkach

 

Cmentarz wojenny z I wojny światowej w Szypliszkach

Zarys historyczny

Okolice Szypliszek były w czasie I wojny światowej były erenem, na którym doszło parokrotnie do walk między wojskami niemieckimi i rosyjskimi. Po raz pierwszy,miały miejsce starcia w połowie września 1914 roku, w końcowym etapie ofensywy niemieckiej zapoczątkowanej tzw. Bitwą nad jeziorami mazurskim. W ostatnich dniach września Rosjanie podjęli próbę z guberni suwalskiej, 8 armia niemiecka, osłabiona odesłaniem na Śląsk kilku korpusów, z trudem utrzymała linię frontu: Wołkowyski-Suwałki-Augustów. W październiku 10 armia rosyjska przeszła do zdecydowanego natarcia i po kilku tygodniach walk wyrzuciła Niemców z Suwalszczyzny i wkroczyła do Prus Wschodnich, zatrzymując się dopiero na linii obrony niemieckiej opartej o rz. Węgorapę i Wielkie Jeziora Mazurskie. W wyniku tej operacji Szypliszki znalazły się ponownie w rękach rosyjskich pozostając w ich posiadaniu do lutego 1915 roku.

7 lutego 1915 roku Niemcy rozpoczęli ofensywę w Prusach Wschodnich, zwaną bitwą zimową (Winterschlacht). Głównym jej celem było wsparcie Rosjan z Prus, a następnie okrążenie i likwidacja sił rosyjskich w rejonie Puszczy Augustowskiej. 8 armia niemiecka uderzyła na południowe skrzydło rosyjskie, a 10 armia na flankę północną. Szczególnie szybko posuwały się jednostki 10 armii: 8 lutego przekroczyły granicę Cesarstwa Rosyjskiego, 10 lutego dotarły do Władysławowa i Wierzbołowa. Następnie na rozkaz d-cy armii gen. Hermana von Eichhorna skierowały się na południe, na Suwałki, Krasnopol, Sejny z zamiarem wyjścia na tyły XX korpusu rosyjskiego gen. F.W Siebersa. W trakcie tych działań doszło do zaciętych walk w rejonie Szypliszk między oddziałami XXXIX korpusu niemieckiego a jednostkami XX korpusu rosyjskiego. Rosjanie ponieśli ciężkie straty i zostali zmuszeni do wycofania się do Suwałk.

Ofensywa lutowa zakończyła się sukcesem Niemców. Rosjanie ponieśli duże straty: ponad 100 tysięcy dostało się do niewoli, uległ całkowitej likwidacji XX korpusu.

W marcu Rosjanie podjęli jeszcze raz próbę dotarcia na Prusy Wschodnie. Zakończyła się ona całkowitym niepowodzeniem. Linia frontu ustabilizowała się na wschód od Augustowa, Suwałk i Mariampola.

Parokrotnie działania wojskowe koło Szypliszk, a zwłaszcza w lutym 1915 roku, przyniosły duże straty obu walczącym, stronom. Poległych pochowali Niemcy na nowo założonym cmentarzu, będącym przedmiotem naszego opracowania.

Dokładna data założenia cmentarza, jego pierwotny układ przestrzenny czy liczba pochowanych nie są bliżej znane. Najprawdopodobniej powstał on w 1 połowie 1915 roku. W okresie międzywojennym był pod opieką władz polskich. W czasie II wojny światowej Niemcy prowadzili tutaj prace pielęgnacyjno-konserwatorskie.

Po 1945 roku cmentarz, nie mając stałego opiekuna, ulegał z roku na rok stopniowej dewastacji, W 1980 roku z inicjatywy miejscowego ZBoWiD (zwłaszcza p. Luto) oraz przy poparciu LP cmentarz ogrodzono drewnianym płotem oraz wzniesiono dwa drewniane krzyże: łaciński i prawosławny. Prace te w pewnym stopniu poprawiły wygląd cmentarza, a zwłaszcza zaakcentowały jego obecność w terenie. Brak w późniejszym okresie zainteresowania cmentarzem ze strony administracji państwowej i lokalnej spowodowały, że obiekt uległ zarośnięciu trawą, chaszczami i mchem. Duże nastąpiły też w drzewostanie.

Stan zachowania

1. Układ przestrzenny

Cmentarz położony jest około 1 km na południe od centrum Szypliszk, w lesie po zachodniej stronie szosy Suwałki-Budziska. Granicę ochrony konserwatorskiej wyznacza istniejący płot drewniany typu krzyżowego (myśliwskiego), będący w niezłym stanie technicznym

Obiekt jest położony na planie prostokąta o wymiarach 30x50 m. Wejście usytuowane od strony szosy, na osi cmentarza; schody wielostopniowe, betonowe dobrze zachowane. Układ wnętrza jest mało czytelny. Po południowej stronie domniemanej alejki centralnej widoczne są rzędy mogił oznaczonych płytkami betonowymi. Po stronie północnej znajduje(ja) się zbiorowa(e) mogiła(y) żołnierzy rosyjskich. Całość założenia uzupełnia starodrzew nadający cmentarzowi leśny charakter.

 - szypliszki_pomnik1.jpg

 - szypliszki_pomnik2.jpg

2. Mogiły żołnierskie

Po północnej stronie osi cmentarza zinwentaryzowano 14 rzędów mogił, z tego 12 w sposób nie budzący wątpliwości. Na mogiłach odsłonięto betonowe płytki nagrobne, bardzo źle zachowane. 142 z nich są identyczne, mający wymiary 40x40 cm. Na górnej powierzchni- stylizowany krzyż. Jedynie płytka, odnaleziona w pierwszym rządzie od szosy (druga od bramy), jest inna. Posiada kształt prostopadłościanu o wymiarach 30x30x5 cm. Na górnej płaszczyźnie widoczny jest mały, stylizowany krzyżyk wpisany w koło, obok inskrypcja: MUSK.SALZMANN/3/R.I.R.256, co w przekładzie na język polski można odczytać jako: muszkieter Sałzmann z 3 kompanii 256 Rezerwowego Pułku Piechoty.

Jak wcześniej wzmiankowano, być może, po północnej stronie alejki były mogiły żołnierzy rosyjskich. Obecny stan zachowania tej części cmentarza oraz brak źródeł ikonograficznych uniemożliwia jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii.

3. Drzewostan

Na cmentarzu znajduje się około 20 świerków pospolitych o pierścienicy od 15 do 70 cm. Większość rośnie w północno-wschodniej i północno-zachodniej części obiektu, dwa w południowej. Widoczne są liczne pniaki świerkowe świadczące o licznych wycinkach w minionych latach. Tylko od 1982 roku ubyło nie mniej niż 7 świerków. Stan zdrowotny drzew jest dobry. Jedynie świerk rosnący przy południowym krańcu drugiego rzędu mogił jest niebezpiecznie pochylony i grozi zawaleniem. W roku 2008 zakończono rewaloryzację cmentarza. Srodki finansowe na rewaloryzację cmentarza przekazała Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Warszawie, Wojewoda Podlaski i Gmina Szypliszki.

 - szypliszki_pomnik3.jpg

 - szypliszki_pomnik4.jpg

Odnowiony pomnik poległych w Powstaniu Styczniowym i nagrobek oficera wojsk polskich z okresu wojen napoleońskich

UG Szypliszki
Mapa zagrożeń
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
29 czerwca 2017
czwartek
180 dzień roku
pn wt śr czw pt so nd
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    
imieniny
Pawła, Piotra, Salomei
cu wrota podlasia
Elektroniczna Skrzynka Podawcza - ePUAP
Gospodarka odpadami
Subskrypcja
Jeżeli chcesz być informowany o aktualnościach w serwisie, podaj swój adres e-mail.
Subskrypcja - dopisz - wypisz
CEIDG Baner
Banner RPO
ODR Szepietowo
Goście online
Licznik odwiedzin:
0487211
Dzisiaj:
75
Gości on-line:
0
Twoje IP:
107.22.17.220
Urząd Gminy Szypliszki, ul.Suwalska 21, 16-411 Szypliszki, pow. suwalski, woj. podlaskie
tel.: +48 87 565 90 40, email: ug_szypliszki@pro.onet.pl, http://www.szypliszki.pl
NIP: 844-11-11-684
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI